آئيننامه اعطاي نشانهاي دولتي

مصوب 1369/08/27 هيات وزيران




پرده زمانی: مرحله تصویب:

هيأت وزيران در جلسات مورخ 29/7/1369 و 27/8/1369 به استناد ماده ( 7 ) قانون وظائف و اختيارات رياست جمهوري آئيننامه اعطاي نشانهاي دولتي را به شرح زير تصويب نمود:

آئيننامه اعطاي نشانهاي دولتي
مصوب 1369,08,27با اصلاحات و الحاقات بعدي

فصل اول - نشانها و شرايط اعطاي آنها

ماده 1 - نشانهاي دولتي ( كشوري ) كه طبق مقررات اين آئيننامه به افراد شايسته دريافت نشان اعم از اتباع جمهوري اسلامي ايران يا اتباع خارجي اعطا مي شود به ترتيب تقدم عبارتند از:

الف - نشانهاي عالي كه به ترتيب ارجحيت به شرح زير مي باشند:
1 - «انقلاب اسلامي »
2 - «استقلال »
3 - «آزادي»
4 - «جمهوري اسلامي »

ب - نشانهاي تخصصي كه عبارتند از:
«دانش »، «پژوهش »،«لياقت و مديريت »و«عدالت »

ج (اصلاحي 13/06/1373)- نشانهاي عمومي ، كه عبارتند از:
«سازندگي »،«خدمت »، «كار و توليد»،«شجاعت »، «ايثار»، «تعليم و تربيت »، «فرهنگ و هنر»، «مهر» و «ادب پارسي » نشان «انقلاب اسلامي » بعنوان عاليترين نشان جمهوري اسلامي ايران مخصوص رئيس جمهور وقت است . ساير نشانها را رئيس جمهور به پيشنهاد وزراي ذيربط و تصويب هيات وزيران ، اعطا مينمايد.

الف - نشانهاي عالي

ماده 2 - نشان «انقلاب اسلامي » كه براي هر دوره رياست جمهوري يك عدد است و پس از تنفيذ حكم رياست جمهوري ، به وي تعلق مي گيرد.

ماده 3 - نشان «استقلال » به كساني اعطا ميشود كه با قبول مسئوليتهاي مهم ، تلاش همه جانبه در تبيين اصول و مواضع ، ابتكارات شايان توجه در نيل به خودكفائي و استقلال در زمينه هاي مختلف ، رهانيدن نظام از خطرات احتمالي ، كمك به اشاعه جهاني مباني فكري انقلاب اسلامي و خدمات ارزنده ديگر در مقاطع حساس و سرنوشت ساز، براي به ثمر رساندن اهداف عالي نظام جمهوري اسلامي ايران نقش اساسي ايفا كرده اند.

ماده 4 - نشان «آزادي» به اشخاصي اعطا ميشود كه داراي يكي از نشانهاي درجه يك عمومي يا تخصصي باشند و همچنان در جهت به ثمر رساندن اهداف مقدس نظام اسلامي ابراز شايستگي مي نمايند.

تبصره - نشانهاي «استقلال » و «آزادي» تنها داراي يك درجه مي باشند. در هر دوره رياست جمهوري از نشان استقلال حداكثر ( 4 ) و از نشان آزادي حداكثر ( 8 ) عدد اعطا ميشود.

ماده 5 - نشان «جمهوري اسلامي » به روسا و ديگر مسئولان كشورهاي خارجي ، عاليترين مقام اجرائي سازمانهاي بين المللي و يا شخصيتهاي برجسته فرهنگي ، سياسي ، بين المللي كه به يكي از جهات ذيل واجد شرايط شناخته شوند، اعطا ميشود:

1 - اعلاي كلمه اسلام و گسترش مباني فكري انقلاب اسلامي

2 - دفاع از حقوق مستضعفان جهان .

3 - اقدام به رهائي كشور خود از استعمار فرهنگي ، اقتصادي و سياسي .

4 - حفظ و حراست كشور خود از تجاوز ابرقدرتها يا دست نشاندگان آنها.

5 - اكتساب آزاديهاي سياسي و حقوق بشر براي مردم كشور خود.

6 - حمايتهاي حساس و شايسته از موضع ايران در صحنه هاي مهم بين المللي .

7 - اتخاذ مواضع ضداستكباري .

8 - همكاري صميمانه در ايجاد يا توسعه روابط سالم بين جمهوري اسلامي ايران و كشور متبوع شخصيت مسئول .

9 - تلاش بي وقفه براي ايجاد صلح و امنيت و آسايش در جهان .

ماده 6 - نشان «جمهوري اسلامي » داراي سه درجه است كه با پيشنهاد وزير امور خارجه و تصويب هيات وزيران به شرح زير به افراد واجد شرايط اعطا ميشود:
نشان درجه يك: روساي جمهور و نخست وزيران و شخصيتهاي همتراز.
نشان درجه دو: وزرا و شخصيتهاي همتراز.
نشان درجه سه: سفرا و شخصيتهاي همتراز .

تبصره - تشخيص همترازي در مقامات هر كشور و سازمانهاي بين المللي مطابق قوانين كشور متبوع دريافت دارندگان ، نشان انجام مي گيرد.

ب - نشانهاي تخصصي

ماده 7 - نشان «دانش » به افرادي اعطا ميشود كه به جهتي از جهات ذيل در ارتقاي سطح علمي كشور تلاش چشمگير و كم سابقه داشته باشند:
1 - ارائه تاليفات و آثار ارزشمند علمي
2 - تلاش و خدمت صادقانه ، در جهت ارتقاي سطح علمي دانش پژوهان از طريق تدريس در دانشگاههاي كشور.

ماده 8 - نشان «پژوهش» به افرادي اعطا ميشود كه به جهتي از جهات ذيل منشاء ايجاد تحول اساسي يا خدمت كم سابقه شوند:
1 - عرضه شيوه ها و روشهاي جديد تحقيق .
2 - مطالعات و تحقيقاتي كه منشاء تغيير و تحول علمي باشد.
3 - يافتن شيوه هاي جديد تحقيق .
4 - انتقال تحقيقات بنيادي به زمينه هاي كاربردي .
5 - هر نوع ابداع ، ابتكار، اختراع و اكتشاف مهم .

ماده 9 - نشان «لياقت و مديريت » به افرادي اعطا ميشود كه در مديريت يا انجام فعاليتهاي شايسته و كمك رساني به محرومان و مستضعفان و يا بهره برداري صحيح از امكانات و يا ارائه روشهاي بديع ، موفقيت استثنايي كسب نمايند.

ماده 10 - نشان «عدالت » به كساني اعطا ميشود كه به جهتي از جهات زير در اجراي احكام و حدود الهي و برقراري حق و عدل در جامعه سهم موثر داشته اند و يا داراي سابقه قضائي و تقنيني شايسته باشند:
1 - كوشش در تدوين علمي و فني قوانين .
2 - سابقه درخشان در امر قضايا يا تقنين .
3 - دفاع از حق و عدل و احقاق حقوق مردم .
4 - كشف و تعقيب جرايم .
قوه قضائيه از طريق وزير دادگستري افراد واجد شرايط را به كميسيون موضوع ماده ( 22 ) معرفي مي نمايد تا به ترتيب مقرر اقدام كند.

ماده 11 - نشان "سازندگي " به منظور ارج نهادن به كوششهائي كه در جهت سازندگي كشور انجام مي پذيرد به افرادي اعطا ميشود كه در يكي از جهات ذيل تلاش چشمگير داشته باشند:
1 - توسعه عمران و آبادي كشور به ويژه در نقاط محروم .
2 - بازسازي نقاط آسيب ديده از جنگ و حوادث .
3 - ارائه طرحها و برنامه هاي موفق عمراني .
4 - افزايش كمي و كيفي محصولاتي كه در رونق اقتصادي كشور نقش اساسي دارند.

ماده 12 - نشان "خدمت " به منظور تقدير از خدمات انجام يافته در مسير تحقق آرمانهاي جمهوري اسلامي به افرادي اعطا ميشود كه در زمينه هاي زير موفقيتي چشمگير كسب كرده باشند:
1 - تلاش مستمر وصادقانه در انجام مسئوليتها و ارائه خدمات
2 - مدد رساني به اقشار محروم و مستضعف .

ماده 13 - نشان «كار و توليد» به اشخاصي اعطا ميشود كه در صنعت يا كشاورزي به نتايج قابل توجه در يكي از زمينه هاي زير دست يافته باشند:
1 - افزايش توان توليد كشور از نظر كمي و كيفي .
2 - استفاده مناسب از امكانات فني و منابع اقتصادي .
3 - طراحي يا اجراي طرحهاي مهم صنعتي و كشاورزي .
4 - ابتكار و نوآوري در زمينه بهبود شيوه هاي كار و توليد و افزايش بهره وري .
5 - بالا بردن سطح دانش فني و حرفه اي .
6 - ايجاد بهترين روابط اسلامي و انساني در محيط كار.

ماده 14 - نشان "شجاعت " به افرادي اعطا ميشود كه بواسطه برخورداري از اين خصيصه والاي انساني در جهتي از جهات ذيل موفق گردند:
1 - داوطلب شدن در انجام امور دشواري كه براي كشور از حساسيت خاصي برخوردار است .
2 - پذيرفتن ماموريتهاي خطير دولتي يا وظائف مهم اجتماعي كه با خطرات احتمالي همراه هستند.
3 - استفاده بجا و شايسته از مجموعه نيروها و مهارتهاي بدني در جهت نيل به هدفي والا.

ماده 15 - نشان "ايثار" به منظور تكريم اين خصلت ارزنده ، به افرادي اعطا ميشود كه به جهتي از جهات ذيل ممتاز شناخته شوند:
1 - جانبازي و از خود گذشتگي در راه اهداف و مقاصد مقدس نظام اسلامي .
2 - تحمل خسارتهاي مادي براي ارائه خدمتي حساس و ضروري .
3 - ممارست در نيكوكاريهاي موثر اجتماعي و بنيانگذاري نهادهاي خيريه و تاسيس موسسات علمي و تحقيقاتي و آموزشي در جامعه .

ماده 16 - نشان «تعليم و تربيت » بمنظور تاكيد بر اهميت علم و ضرورت انتقال تربيت اسلامي در جامعه ، به اشخاصي اعطا ميشود كه در امور ذيل ابراز لياقت نموده باشند:
1 - توسعه و انتقال علم و دانش و فن و حرفه .
2 - طراحي و اجراي شيوه هاي ابتكاري و موفق در امر تعليم و تربيت .
3 - تلاش چشمگير و موفقيت آميز در مودب و متخلق نمودن تعليمگيرندگان به آداب اسلامي و اخلاق پسنديده اجتماعي .

ماده 17 - نشان «فرهنگ و هنر» به كساني اعطا ميشود كه فكر، ذوق و احساس خود را در راه بيان مفاهيم ارزشمند اسلامي - انساني و اشاعه فرهنگ در يكي از جهات زير به كار مي گيرند:

1 - اشاعه فرهنگ غني اسلامي و پيرايش جامعه از فرهنگ منحط بيگانه.

2 - گسترش مباني نظري و استدلالي معارف مذهبي .

3 - گسترش فرهنگ ملي و احياء سنتهاي ارزشمند اجتماعي .

4 - ابراز خلاقيت و عرضه آثار بديع هنري يا ادبي .

5 - بذل توجه خاص به ميراثهاي فرهنگي ، هنري يا ادبي كشور، به گونه اي كه در احيا، نگهداري و بهره برداري آن موثر باشد.

6 - معرفي ، شرح ، تبيين ، نقد و عرضه يكي از رشته هاي هنري يا ادبي در سطوح بين المللي .

7 - ابداع سبكي نو در يكي از رشته هاي هنري يا ادبي .

8 ـ ترويج فرهنگ ايثار و شهادت در جامعه

9ـ خلق آثار فرهنگي هنري شاخص و ارزشمند درجهت انتقال آرمانها و ارزشهاي انقلاب اسلامي و دفاع مقدس به نسلهاي بعد.

ماده 18 (اصلاحي 13/06/1373)ـ به منظور ارج نهادن به مقام ومنزلت زن درجمهوري اسلامي ايران علاوه برامكان برخورداري زنان از ديگر نشان ها ، نشان مهر به زناني اعطا مي شود كه دريكي از زمينه هاي زير منشا آثار ارزنده باشند:
1 ـ مشاركت سازنده و فعال دراموراجتماعي ، اقتصادي و سياسي .
2 ـ معرفي الگوي زن مسلمان درجامعه و تلاش براي تبيين وترويج مباني عقيدتي و اجتماعي آن .
3 ـ ارايه عملي الگوي مادر يا همسر نمونه .
4 ـ ابراز شايستگي درعرصه هاي بين المللي به نحوي كه موجب افتخار براي كشور ومعرف شخصيت زن درجمهوري اسلامي ايران باشد .

ماده 19 (اصلاحي 13/06/1373)- نشان ادب پارسي به افرادي تعلق ميگيرد كه در يكي از زمينه هاي زير داراي ويژگي يا تلاش چشمگير باشند:
1 - خلق آثاربديع ادبي ( اعم از نظم يا نثر ) .
2 - احياي ذخاير ايران از طريق تحليل و يا عرضه آن آثار.
3 - معرفي اديبان و سخنوران گذشته به نحوي كه در توانايي و رسائي زبان و ادبيات فارسي موثر باشد.
4 - فراهم آوردن موجبات آشنائي مردم جهان با زبان و ادب فارسي .

ماده 20 ـ به برگزيدگان فرهنگستان‌ها نشان دو‌لتي اعطا شود. نوع و درجه نشان بر اساس ضوابط دو‌لت توسط هيأ‌تي كه برگزيدگان را انتخاب مي‌كنند تعيين شود.

د - تعداد و مزاياي نشانهاي تخصصي و عمومي

ماده 20 (اصلاحي 13/06/1373)- هر يك از نشانهاي تخصصي و عمومي داراي سه درجه اند كه در هر سال حداكثر به تعداد ذيل اعطا ميشود:
1 - نشانهاي تخصصي درجه يك براي هر مورد حداكثر ( 5 ) عدد
2 - نشانهاي تخصصي درجه دو براي هر مورد حداكثر ( 10 ) عدد
3 - نشانهاي تخصصي درجه سه براي هر مورد حداكثر ( 15 ) عدد
4 - نشانهاي عمومي درجه يك براي هر مورد حداكثر ( 3 ) عدد
5 - نشانهاي عمومي درجه دو براي هر مورد حداكثر ( 5 ) عدد
6 - نشانهاي عمومي درجه سه براي هر مورد حداكثر ( 7 ) عدد

ماده 21 ‌(اصلاحي 13/06/1373)ـ‌ دارندگان نشان از مزاياي زير برخوردار مي‌شوند:
الف ‌ـ‌ مزاياي مادي
1 ‌ـ‌ نشان عالي استقلال 200 سكه بهارآزادي
2 ‌ـ‌ نشان عالي آزادي 200 سكه بهارآزادي
3 ‌ـ‌ نشانهاي تخصصي و عمومي‌ درجه يك 100 سكه بهار آزادي
4 ‌ـ‌ نشانهاي تخصصي و عمومي‌ درجه دو 75 سكه بهار آزادي
5 ‌ـ‌ نشانهاي تخصصي و عمومي‌درجه سه 50 سكه بهار آزادي
ب ‌ـ‌ مزاياي غير مادي
1 ‌ـ‌ شركت در مراسم و آيين‌هاي رسمي.
2 ‌ـ‌ چاپ نام و مشخصات دارندگان نشان در مجموعه‌هاي ادو‌اري.
3 ‌ـ‌ نصب تصوير و لوح يادبود در شهرداري زادگاه يا مؤسسه و محل خدمت.
4 ‌ـ‌ او‌لويت در برخورداري از فرصت‌هاي مطالعاتي و دريافت امكانات لازم براي اجراي طرحهاي پژو‌هشي و تحقيقاتي.

فصل دوم (منسوخه 05/05/1373)- كميسيونهاي بررسي پيشنهادها

ماده 21 - نشانهاي استقلال ، آزادي و جمهوري اسلامي و نشانهاي تخصصي و عمومي به پيشنهاد هر يك از وزراء در كميسيونهاي موضوع مواد ( 22 ) تا ( 25 ) اين آئين نامه كه با مسئوليت دفتر اعطاي نشانهاي دولتي تشكيل ميشود مورد بررسي قرار ميگيرد. گزارش كميسيونها پس از تائيد كميسيون فرهنگي به هيات دولت تقديم ميشود و نشانها پس از تصويب هيات وزيران اعطا ميگردد.

تبصره - عضويت در كميسيونهاي موضوع مواد ( 22 ) تا ( 25 ) اين آئيننامه براي مدت سه سال مي باشد و عضويت مجدد با رعايت مفاد مواد مربوط بلامانع است

ماده 22 - كميسيون بررسي پيشنهاد اعطاي نشانهاي «استقلال »، «آزادي» و «جمهوري اسلامي » و نشانهاي تخصصي و نيز اعطاي نشانهاي تعليم و تربيت ، فرهنگ و هنر و ادب پارسي مركب از اعضاي زير است:

1 - دو نفر از شخصيتهاي برجسته علمي ( آموزشي و پژوهشي ) و فرهنگي كشور به انتخاب كميسيون فرهنگي هيات دولت .

2(منسوخه 28/07/1370)ـ يك يا دو نفر از اعضاي پيوسته هر يك از فرهنگستانهاي كشور به پيشنهاد آن فرهنگستانها و تأييد كميسيون فرهنگي هيات دولت اعضاي فوق الذكر حسب مورد در جلساتي كه موضوعات مربوط مطرح مي شود شركت مي نمايند و در صورت تمايل مي توانند با حق راي در ساير جلسات كميسيون نيز شركت كنند.

3 (منسوخه 20/02/1371)- يك نفر صاحبنظر در اقتصاد به پيشنهاد كميسيون اقتصاد هيات دولت .

4 - نماينده دستگاه ذيربط.

ماده 23 (منسوخه 20/02/1371)- كميسيون بررسي پيشنهاد اعطاي نشانهاي «سازندگي » و «خدمت » مركب از اعضاي ذيل است:
1 - پنج نفر از كارشناسان برجسته در امور اجرائي به انتخاب كميسيون اقتصاد هيات دولت .
2 - سه نفر از اعضاي علمي و آموزشي به انتخاب كميسيون فرهنگي هيات دولت .
3 - نماينده دستگاه ذيربط.
4- يك نفر صاحبنظر در مديريت به پيشنهاد كميسيون رفاه اجتماعي هيات دولت

ماده 24 - كميسيون بررسي پيشنهاد اعطاي نشان كار و توليد مركب از اعضاي ذيل است :
1 - سه نفر از كارشناسان برجسته در امور كار و كارگري و صنعت و كشاورزي به انتخاب جلسه مشترك كميسيونهاي امور زير بنائي و صنعت و رفاه اجتماعي هيات دولت .
2 - يك نفر از سازمان پژوهشهاي علمي و صنعتي به انتخاب كميسيون فرهنگي هيات دولت .
3 - نماينده دستگاه ذيربط.

ماده 25 - كميسيون بررسي پيشنهاد اعطاي نشانهاي «ايثار» و «شجاعت » مركب از اعضاي ذيل است:
1 - سه نفر از كارشناسان برجسته ، به انتخاب كميسيون سياسي ، دفاعي هيات دولت .
2 - سه نفر از كارشناسان برجسته ، به انتخاب كميسيون رفاه اجتماعي هيات دولت .
3 - رئيس بنياد مستضعفان و جانبازان انقلاب اسلامي .
4 - نماينده دستگاه ذيربط.

فصل سوم - دفتر اعطاي نشانهاي دولتي و وظايف آن

ماده 22 (اصلاحي 13/06/1373)- دفتر اعطاي نشانهاي دولتي مستقر در دفتر رئيس جمهور مسئول هماهنگي امور مربوط به اعطاي نشانها و اجراي اين آئين نامه در بخش مربوط به وظايف دفتر است.

ماده 23 (اصلاحي 13/06/1373)- وظايف دفتر اعطاي نشانهاي دولتي عبارتند از:

1 - انجام كليه امور مربوط به طراحي ، جنس ، ساخت و نگهداري نشان .

2 - دريافت پيشنهاد اعطاي نشان از وزارتخانه هاي ذيربط و تنظيم و تكميل پرونده هاي مربوط و انجام مقدمات صدور حكم نشان و برگزاري مراسم رسمي .

3 - پيگيري دعاوي مربوط به استفاده غيرمجاز از نشان و هر نوع جعل در آن .

4 - پرداخت مزاياي نشان به دارندگان آنها، برطبق اين آئين نامه .

5 – جمع آوري اطلاعات از وزارتخانه هاي ذيربط در خصوص پيشنهاد استرداد نشان افرادي كه شايستگي داشتن نشان را از دست مي دهند و ايرانياني كه ترك تابعيت مي نمايند و ارائه آنها به هيات وزيران

6 - تشكيل كميسيونهاي مذكور در اين آئيننامه براي بررسي پيشنهاد اعطاي نشانها.

تبصره - شكل و جنس نشانها پس از تائيد رئيس جمهور، ابلاغ و به مورد اجرا گذاشته ميشود.

ماده 24 (اصلاحي 13/06/1373)- كليه وزارتخانه ها مشخصات كامل فردي و شغلي دارندگان شرايط دريافت نشانهاي «استقلال »، «آزادي» و «جمهوري اسلامي » و نيز كليه نشانهاي تخصصي و عمومي را با ذكر درجه و دلايل اعطاي آن ، حداكثر تا پايان خرداد ماه هر سال به دفتر اعطاي نشانهاي دولتي ارسال مي نمايند.
مهلت مزبور براي سال 1369 تا پايان آذر ماه مي باشد.

ماده 25 (اصلاحي 13/06/1373)- زمان اعطا و نحوه استفاده از نشانهاي موضوع اين آئيننامه و نيز چگونگي استفاده همزمان آنها و نشانهاي خارجي در مراسم رسمي بموجب دستورالعملي خواهد بود كه دفتر اعطاي نشانهاي دولتي تنظيم مي نمايد.

ماده 26 (اصلاحي 13/06/1373)- نشان ايرانياني كه ترك تابعيت نمايند و افرادي كه شايستگي داشتن نشان را از دست بدهند، به پيشنهاد وزير ذيربط يا دفتر اعطاي نشانهاي دولتي و تصويب هيات وزيران از درجه اعتبار ساقط ميشود و افراد مزبور از مزاياي موضوع اين آئيننامه محروم خواهند شد.

تبصره - استرداد نشان توسط دفتر اعطاي نشانهاي دولتي انجام مي گيرد. نشانهاي اعطائي به خارجيان در صورتيكه از درجه اعتبار ساقط شده باشند، مسترد شده تلقي و ملغي الاثر مي گردد.
اين تصويبنامه جايگزين تصويبنامه شماره 114470 / ت 926 مورخ 26/10/1368 مي گردد.

حسن حبيبي
معاون اول رئيس جمهور